سندرم مارفان
سندرم مارفان اختلالی است که بافت پیوندی در بسیاری از بخش های بدن را تحت تاثیر قرار می دهد. بافت پیوندی باعث ایجاد استحکام و همچنین انعطاف در ساختارهایی مثل استخوان، رباط ها، ماهیچه ها، رگ های خونی و دریچه های قلبی می شود. علائم و نشانه های سندرم مارفان از نظر شدت بیماری، شروع و نرخ پیشرفت بیماری گستره وسیعی دارد.
دو علامت اولیه سندرم مارفان ، اختلالات بینایی ایجاد شده به علت جابجایی عدسی چشم (اکتوپیا لنتیس ectopia lentis) در یک یا هر دو چشم و نقص هایی در رگ خونی بزرگ که مسئول انتقال خون از قلب به بقیه بدن (آئورت) می باشد. آئورت می تواند ضعیف شده و گشاد شود، که ممکن است به یک برآمدگی در دیواره این رگ (آنوریسم) منجر شود. گشاد شدن آئورت ممکن است باعث نشت دریچه آئورت شود، که می تواند باعث پارگی ناگهانی لایه های دیواره آئورت شود(دیسکسیون آئورت aortic dissection شرایطی که در آن خون بین لایه های آئورت جریان می یابد). آنوریسم و دیسکسیون آئورت می تواند باعث تهدید زندگی شود.
بسیاری از بیماران اختلالات قلبی دیگری شامل نشت دریچه های ارتباطی بین دو اتاقک از چهار اتاقک قلبی (پرولاپس دریچه میترال)، یا دریچه تنظیم کننده جریان خون از قلب به آئورت (نارسائی دریچه آئورت) را بروز می دهند. نشت در این دریچه ها می تواند باعث تنگی نفس، خستگی، و ضربان قلب نامنظم، عدم شنیده شدن برخی از ضربان ها و یا ضربان ها اضافی (پالپیتیشن palpitations) بشود.
افراد دچار سندرم مارفان معمولا بلند قامت تر و باریکتر از افراد عادی بوده، انگشتان آن ها کشیده (آراکنوداکتیلی) می باشد، همچنین گستره بازویی آن ها بلندتر از قدشان می باشد. سایر علائم شایع شامل صورت کشیده و باریک، دندان های نامنظم، و انحنای غیرطبیعی ستون فقرات (اسکولیوزیس یا کایفوسیس)، و قفسه سینه قیفی شکل (پکتوس اکسکاوتوم pectus excavatum) یا قفسه سینه بیرون زده (سینه کبوتری pectus carinatum)، می باشند. تجمع غیر طبیعی هوا در حفره قفسه سینه که می تواند باعث از کار افتادگی یک ریه (پنوموتوراکس خود به خودی) شود در برخی بیماران مشاهده می شود. غشای دورا یا سخت شامه که پوشاننده مغز و نخاع می باشد، می تواند در افراد دچار سندرم مارفان گشاد شود (گشاد شدن سخت شامه یا دورال اکتازی dural ectasia). دروال اکتازی می تواند باعث درد کمر، شکم ، پاها یا سر بشود. بسیاری از بیماران سندرم مارفان درجاتی از نزدیک بینی (myopia) دارند. کدورت لنز ها(کاتاراکت) ممکن است در افراد بزرگسال مشاهده شود همچین فشار بالا داخل چشم (گلوکوم) با میزان بالایی در افراد دچار سندرم مارفان رخ می دهد.
خصوصیات سندرم مارفان می توانند در هر زمانی بین طفولیت تا بزرگسالی بروز یابند. بسته به شروع و شدت علائم و نشانه ها، سندرم مارفان می تواند در اوایل زندگی کشنده باشد هرچند بسیاری از بیماران تا مراحل میانی یا انتهایی بزرگسالی زندگی می کنند.
متاسفانه سندرم مارفان همانند سایر بیماریهای ژنتیکی قابل درمان نیست و هیچ راهی برای اصلاح ناهنجاری بافت پیوندی نیست. هدف درمان ثابت نگه داشتن روند بیماری قبل از اینکه به مراحل حاد رسیده و عوارض خطرناکی را ایجاد نماید.
سندرم مارفان یک اختلال مادام العمر است. پیش آگهی بیماری در سال های اخیر بیشتر شده است. تشخیص زودرس و پیشرفت تکنولوژی پزشکی کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشیده است. در سال های قبل افراد مبتلا به سندرم مارفان در سن چهل سالگی می مردند اما امروزه بیشتر افراد مبتلا تا شصت سالگی عمر می کنند. شاید پیشگیری از اتساع بیش از حد آئورت و گسیختگی آن توجیهی برای افزایش طول عمر بیماران باشد.
تشخیصMFS نیاز به بررسی بالینی دقیق ، اندازه گیری های بدن برای یافتن عدم تناسب، اکوکاردیوگرام، سنجش بینایی و در موارد مشکوک ، اسکنMRI لومبار برای یافتن شواهد مرتبط با اتساع سخت شامه ای دارد. شاخص متاکارپوفالانژیال، که در خلال آن پرتوX نسبت طول های استخوانی دست را اندازه می گیرد، در معیارهای اصلاح شده جدول گنت نیامده است. در مواردی که سابقه خانوادگی کمک کننده نباشد، چنانچه بیمار دست کم دو معیار اصلی به علاوه درگیری سیستم اندام سلولی داشته باشد، تشخیص انجام می شود، در مورد شخصی با خویشاوند نزدیکی که به طور قطع به بیماری مبتلاست، وجود یک معیار اصلی همراه با درگیری سیستم اندام دومی، کفایت می کند.
| سیستم | معیارهای اصلی | معیارهای فرعی |
| اسکلتی | ۴ مورد از معیار های زیر باید وجود داشته باشد:پکتوس کاریناتوم –حفره سینه ی نیازمند جراحی- کاهش نسبت قطعه بالایی به پایینی بدن: بالاترین نسبت>05/1 –جابجایی میانی قوزک وسطی مسبب پسپلانوس- بیرون زدگی فنجانی(پرتو شناختی) | حفره سینه یی –تحرک بیش از حد مفاصل –قوس زیاد کام با بهم ریختگی دندان ها –علایم چهره ای شامل شیارهای پلکی مایل به پایین |
| چشمی | لنز جابجا شده | قرنیه مسطح –افزایش طول محور کره- عنبیه ی هیپوپلاستیک |
| قلبی-عروقی | اتساع آئورت بالارونده –پارگی آئورت بالارونده | پایین افتادگی دریچه میترال-اتساع یا پارگی آئورت پایین رونده سینه ای یا شکمی در زیر ۵۰ سالگی |
| ریوی | —– | پنوموتراکس خودبه خودی- تاول های رأسی |
| پوست/بافت همبند | —– | —– |
| سخت شامه | اتساع سخت شامه ای لومبوساکرال | —– |
| سابقه خانوادگی/ژنتیک | خویشاوند درجه اول واجد معیارها- وجود جهشFBN1یل هاپلوتیپ با خطر بالا در خانوادهMFS | —– |
جهش ها در ژن FBN1 باعث ایجاد سندرم مارفان می شود. ژن FBN1 کد کننده پروتئین فیبریلین-۱ می باشد. این پروتئین به سایر پروتئین های فیبریلین-۱ و سایر مولکول ها متصل می شود تا فیلامان های نخی شکل به نام میکروفیبریل ها را شکل دهد. میکروفیبریل ها جزئی از فیبرهایی می شوند که مقاومت و انعطاف بافت های پیوندی را فراهم می کنند. به علاوه، میکروفیبریل ها فاکتورهای رشد را درون خود ذخیره کرده و آن ها را در زمان های مختلف برای کنترل رشد و ترمیم بافت ها و ارگان ها در سراسر بدن آزاد می کنند. یک جهش در ژن FBN1 می تواند باعث کاهش میزان فیبریلین های عملکردی در دسترس برای تشکیل میکروفیبریل ها بشود که این باعث کاهش تشکیل میکروفیبریل ها می شود. به عنوان نتیجه، میزان بالایی از فاکتورهای رشد آزاد شده و قابلیت ارتجاعی (elasticity) در بسیاری از بافت ها کاهش می یابد که این باعث افزایش رشد و ناپایداری و عدم مقاومت بافت ها می شود.
فراوانی سندرم مارفان در سراسر دنیا تقریباً ۱ در هر ۵۰۰۰۰ نفر می باشد.
سندرم مارفان به صورت اتوزوم غالب به ارث می رسد.
حداقل ۲۵ درصد از موارد سندرم مارفان به علت جهش های جدید در ژن FBN1 می باشد. این موارد در افرادی رخ می دهد که هیچ سابقه خانوادگی مثبتی برای این بیماری ندارند.
MFS
ثبت ديدگاه