توصیف بیماری:
سندرم حذف 22q11.2 (که همچنین با اسامی قید شده در انتهای متن نیز نامیده می شود) اختلالی است که در اثر حذف تکه کوچکی از کروموزوم 22 ایجاد می شود. این حذف در نزدیکی مرکز کروموزوم و در ناحیه ای به نام q11.2. ایجاد می شود.
سندرم حذف 22q11.2 علائم متنوعی دارد که می تواند همه قسمت های بدن را تحت تاثیر قرار دهد. علائم این سندروم حتی در اعضای یک خانواده، بسیار متنوع است. علائم شایع سندرم حذف 22q11.2 شامل اختلالات قلبی که معمولا از بدو تولد ایجاد می شوند، شکاف کام (a cleft palate) و علائم بارز در صورت است. افراد مبتلا به این سندروم اغلب در اثر اختلال در سیستم ایمنی، دچار عفونت های مکرر و همچنین بعضی اختلالات خودایمن مانند آرتریت روماتوئید (rheumatoid arthritis) و بیماری گریوز (Graves disease) می شوند . در اثر اختلالات خود ایمن، سیستم ایمنی به بافت ها و اندام های بدن حمله می کند. همچنین ممکن است این افراد دچار مشکلات زیر شوند:
مشکلات تنفسی، اختلالات کلیوی، کاهش میزان کلسیم خون (که می تواند منجر به تشنج شود)، کاهش پلاکت های خون (ترومبوسیتوپنی-thrombocytopenia)، اختلالات غذایی جدی، مشکلات گوارشی و ناشنوایی. علاوه بر این، امکان ایجاد تغییرات اسکلتی مانند کوتاهی قد نیز وجو دارد، اما اختلالات نخاعی چندان رایج نیست.
بسیاری از کودکان مبتلا به سندرم حذف 22q11.2 دارای تاخیر در تکامل شامل تاخیر در رشد و تکلم و ناتوانی در یادگیری می باشند. این افراد بعدها در معرض خطر ابتلا به بیماری های روانی مانند اسکیزوفرنی (schizophrenia)، افسردگی، اضطراب و اختلال دوقطبی (bipolar disorder) قرار دارند. علاوه بر این، احتمال ایجاد اختلالاتی مانند اختلال کمتوجهی- بیشفعالی (attention deficit hyperactivity disorder ) و یا ADHD و ناهنجاری های رشد مانند اختلالات طیفی اوتیسم (autism spectrum disorders) که ارتباطات اجتماعی را تحت تاثیر قرار می دهد، در کودکان مبتلا به سندرم حذف 22q11.2 در مقایسه با کودکان سالم، بیشتر است.
پیش از این، به علت تنوع بسیار علائم سندرم حذف 22q11.2، هر کدام در طبقه بندی و به عنوان اختلالات جداگانه ای درنظر گرفته می شدند که پزشکان این اختلالات را با اسامی زیر نامگذاری کرده اند:
سندروم دی جرج (velocardiofacial syndrome ،(DiGeorge syndrome (که Shprintzen syndrome نیز نامیده می شود) و conotruncal anomaly face syndrome. علاوه بر این، بیماری بعضی از کودکان مبتلا به سندرم حذف 22q11.2، به اشتباه Opitz G/BBB syndrome با الگوی اتوزومال غالب و Cayler cardiofacial syndrome تشخیص داده می شد. زمانی که اساس ژنتیکی این اختلالات شناسایی گردید، پزشکان متوجه شدند تمام این اختلالات بخشی از یک سندروم با علائم بسیار متنوع بوده است. برای جلوگیری از اشتباه، معمولا از توصیف ژنتیکی این اختلال یعنی سندرم حذف 22q11.2، به عنوان نام آن استفاده می شود.
شیوع:
تقریبا از هر 4.000، 1 نفر به سندرم حذف 22q11.2، مبتلا می باشد. با این حال، ممکن است به علت علائم بسیار متنوع، محققان و پزشکان قادر به تشخیص تمام موارد نبوده و میزان شیوع آن بسیار بیشتر از میزان قید شده باشد. ممکن است این اختلال در افراد با علائم خفیف تشخیص داده نشده و یا به علت وجود علائم مشابه با اختلال دیگری اشتباه گرفته شود.
تغییرات ژنتیکی:
در بیشتر افراد مبتلا به سندرم حذف 22q11.2 در هر سلول، یک قطعه توالی متشکل از تقریبا 3 میلیون واحد سازنده DNA (جفت باز-base pairs) در یک نسخه از کروموزوم 22 حذف شده است. این قطعه حاوی 30 الی 40 ژن می باشد که بسیاری از آن ها هنوز به طور کامل شناسایی نشده اند. درصد کمی از افراد مبتلا، دارای حذف های کوتاه تری در همین منطقه ژنی می باشند. این اختلال contiguous gene deletion syndrome نامیده می شود، زیرا در اثر از بین رفتن بسیاری از ژن های مشابه که به یکدیگر نزدیک اند، ایجاد می گردد.
محققان در حال بررسی و مطالعه جهت شناسایی تمام ژن های مرتبط با علائم سندرم حذف 22q11.2 هستند. بر اساس تحقیقات مشخص شده است احتمالا از بین رفتن ژن خاصی روی کروموزوم 22 به نام ژن TBX1 باعث ایجاد بسیاری از علائم بارز سندرم حذف 22q11.2 (مانند اختلالات قلبی، شکاف کام، علائم بارز در چهره، ناشنوایی و کاهش میزان کلسیم) می شود. علاوه بر این، بر اساس بعضی تحقیقات پیشنهاد می شود حذف این ژن احتمالا با ایجاد مشکلات رفتاری نیز مرتبط است. از بین رفتن ژن دیگری به نام COMT در همان منطقه کروموزوم 22 نیز به توضیح افزایش خطر ایجاد مشکلات رفتاری و بیماری های ذهنی، کمک می کند. احتمالا از بین رفتن سایر ژن ها در منطقه حذف شده با ایجاد علائم متنوع سندرم حذف 22q11.2 مرتبط است.
ژن ها:
COMT, TBX1, chromosome 22
الگوی وراثتی:
سندرم حذف 22q11.2 دارای الگوی وراثتی اتوزومال غالب است، زیرا ایجاد یک حذف در یک نسخه از کروموزوم 22 در هر سلول برای ایجاد سندرم حذف 22q11.2 کافی است. با این وجود، بیشتر موارد سندرم حذف 22q11.2 غیر ارثی هستند. در بیشتر موارد، حذف طی تشکیل سلول های تولید مثل (تخمک و اسپرم) و یا در مراحل اولیه رشد رویانی، به عنوان یک رویداد تصادفی ایجاد می شود. افراد مبتلا معمولا فاقد سابقه این اختلال در خانواده هستند، اگرچه ممکن است اختلال را به فرزندان خود منتقل کنند. تقریبا در 10 درصد موارد، فرد مبتلا حذف در کروموزوم 22 را از والد خود به ارث می برد. ممکن است در موارد ارثی، سایر اعضای خانواده نیز مبتلا باشند.
نام های دیگر بیماری:
22q11.2DS
autosomal dominant Opitz G/BBB syndrome
CATCH22
Cayler cardiofacial syndrome
conotruncal anomaly face syndrome (CTAF)
deletion 22q11.2 syndrome
DiGeorge syndrome
Sedlackova syndrome
Shprintzen syndrome
VCFS
velo-cardio-facial syndrome
velocardiofacial syndrome
ثبت ديدگاه